Yazılım envanteri: neyin kurulu olduğunu gerçekten biliyor musunuz?

Bir lisans denetimi bildirimi geldiğinde ekiplerin çoğu aynı şeyi yapar: makine makine dolaşıp ne kurulu olduğunu listelemeye çalışır. Bu çalışma haftalar sürer ve sonucu hiçbir zaman tam güvenilir olmaz.

Oysa aynı bilgi sürekli toplanabilir ve ikinci bir faydası daha vardır: ödediğiniz ama kullanılmayan lisansları görürsünüz.

Envanteri nereden almalı

Yaygın bir hata Win32_Product sınıfını kullanmaktır:

Get-CimInstance Win32_Product   # KULLANMAYIN

Bu sınıf, sorgulandığında kurulu her MSI paketini yeniden doğrular. Yavaştır ve bazı durumlarda onarım tetikleyip uygulamaları yeniden yapılandırır. Üretimde bir makineyi dakikalarca meşgul edebilir.

Doğru yol kayıt defterini okumaktır:

$yollar = @(
  'HKLM:\SOFTWARE\Microsoft\Windows\CurrentVersion\Uninstall\*',
  'HKLM:\SOFTWARE\WOW6432Node\Microsoft\Windows\CurrentVersion\Uninstall\*',
  'HKCU:\SOFTWARE\Microsoft\Windows\CurrentVersion\Uninstall\*'
)

Get-ItemProperty $yollar -ErrorAction SilentlyContinue |
  Where-Object { $_.DisplayName -and -not $_.SystemComponent } |
  Select-Object @{n='Makine';e={$env:COMPUTERNAME}},
                DisplayName, DisplayVersion, Publisher, InstallDate |
  Sort-Object DisplayName

Üç yolun hepsine bakmak önemlidir: 32-bit uygulamalar WOW6432Node altında, kullanıcı bazlı kurulumlar HKCU altında durur. Yalnızca ilkine bakan envanterler eksik çıkar.

Filo genelinde toplama

$makineler = (Get-ADComputer -Filter { OperatingSystem -like '*Windows 1*' }).Name

$envanter = Invoke-Command -ComputerName $makineler -ErrorAction SilentlyContinue -ScriptBlock {
    $y = @(
      'HKLM:\SOFTWARE\Microsoft\Windows\CurrentVersion\Uninstall\*',
      'HKLM:\SOFTWARE\WOW6432Node\Microsoft\Windows\CurrentVersion\Uninstall\*'
    )
    Get-ItemProperty $y -EA SilentlyContinue |
      Where-Object { $_.DisplayName -and -not $_.SystemComponent } |
      Select-Object DisplayName, DisplayVersion, Publisher
}

$envanter | Group-Object DisplayName |
  Select-Object @{n='Uygulama';e={$_.Name}}, @{n='Kurulum';e={$_.Count}} |
  Sort-Object Kurulum -Descending

Bu tablo tek başına birçok soruyu cevaplar: hangi uygulama kaç makinede kurulu, hangi sürümler karışık, hangi yayıncılardan yazılım var.

Kurulu olmak kullanılmak değildir

Lisans maliyetini asıl düşüren şey, kurulum sayısı değil kullanım verisidir. Bir uygulama yüz makinede kurulu olabilir ama yalnızca yirmisinde açılıyor olabilir.

Kullanım verisi için yönetim aracınızın raporlarına ya da uygulama kendi telemetrisine bakın. Basit bir gösterge olarak son erişim tarihine de bakılabilir, ama güvenilirliği sınırlıdır.

Pahalı ve az kullanılan uygulamalar listesi, lisans bütçesinde en hızlı kazancı üretir. Bu listeyi yılda bir çıkarıp ilgili birim yöneticileriyle konuşun.

Onaylanmamış yazılım

Envanterin ikinci faydası budur. Filoda ne olduğunu görünce şaşırtıcı şeyler çıkar: kişisel kullanım için indirilmiş araçlar, süresi dolmuş deneme sürümleri, ticari kullanımda lisans gerektiren “ücretsiz” yazılımlar.

Son kategori en risklidir. Bazı popüler araçlar kişisel kullanımda ücretsizdir ama kurumsal kullanımda lisans ister — ve denetimde bu fark pahalıya patlar.

Envanteri bir onaylı yazılım listesiyle karşılaştırın:

$onayli = Get-Content .\onayli-yazilimlar.txt
$envanter | Where-Object { $_.DisplayName -notin $onayli } |
  Group-Object DisplayName | Sort-Object Count -Descending |
  Select-Object Name, Count

Liste uzun çıkacaktır; paniklemeyin. Önce yaygın olanlara ve ticari risk taşıyanlara odaklanın.

Sürüm dağılımını izleyin

Aynı uygulamanın filoda beş farklı sürümü varsa, güncelleme süreciniz çalışmıyor demektir. Bu, hem güvenlik hem destek sorunudur: eski sürümlerdeki açıklar açık kalır ve destek ekibi hangi sürümde ne olduğunu bilemez.

Sürüm dağılımını uygulama bazında çıkarıp en dağınık üçüne odaklanın.

Tarayıcı eklentileri

Sık atlanan bir kategori. Tarayıcı eklentileri kurulu yazılım listesinde görünmez ama geniş yetkilerle çalışır ve veri sızdırabilir.

Kurumsal tarayıcı politikalarıyla yalnızca izin verilen eklentilere izin verin. Bu, envanter çalışmasının doğal bir uzantısıdır ve genelde hiç yapılmaz.

Otomatikleştirin

Bu sorguyu ayda bir zamanlanmış görevle çalıştırıp sonucu bir dosyaya yazın. Aylık dosyaları karşılaştırmak, filoda ne değiştiğini gösterir:

$bugun = Import-Csv .\envanter-2026-06.csv
$onceki = Import-Csv .\envanter-2026-05.csv
Compare-Object $onceki $bugun -Property DisplayName -PassThru |
  Where-Object SideIndicator -eq '=>' |
  Select-Object DisplayName, DisplayVersion

Bu fark listesi, yeni kurulan yazılımları gösterir — hem lisans hem güvenlik açısından bakılması gereken tek liste budur.

Lisans türlerini karıştırmayın

Envanter sayısı, lisans ihtiyacını doğrudan vermez. Aynı uygulamanın lisansı farklı modellerde satılır ve hangisinin geçerli olduğunu bilmeden sayım yapmak yanıltıcıdır.

Cihaz bazlı. Kaç makinede kurulu olduğu önemlidir. Envanter sayınız doğrudan lisans sayınızdır.

Kullanıcı bazlı. Bir kullanıcı birden çok cihaza kurabilir. Bu durumda makine sayısı değil, kullanıcı sayısı önemlidir ve envanter fazla gösterir.

Eşzamanlı kullanım. Aynı anda kaç kişinin kullandığı önemlidir. Envanter bu bilgiyi hiç vermez; lisans sunucusu raporlarına bakmak gerekir.

Çekirdek/işlemci bazlı. Sunucu tarafında yaygındır. Sanal makinelerde ana makine çekirdek sayısı önemli olabilir; bu, en çok hata yapılan alandır.

Envanter tablonuza bir sütun ekleyin: lisans modeli. Bu tek sütun, denetim sırasında yapılacak hesabı baştan doğru kurar.

Sözleşme tarihlerini de takip edin

Yazılım envanterinin unutulan yarısı sözleşmelerdir: yenileme tarihleri, destek bitişleri, fiyat artış maddeleri.

Basit bir tablo yeterlidir: ürün, satıcı, lisans sayısı, yıllık bedel, yenileme tarihi, sorumlu. Yenileme tarihinden 90 gün önce uyarı üretsin.

Bu uyarı olmadan yenilemeler otomatik geçer ve kullanılmayan lisanslar için bir yıl daha ödeme yaparsınız — envanter çalışmasının en somut getirisi genelde buradan çıkar.

Doğrulama adımı

Envanteri kurduktan sonra tek bir testle sağlamasını yapın: rastgele üç makineye fiziksel olarak bakın ve kurulu uygulamaları envanter kaydıyla karşılaştırın.

Fark varsa sebebi bulun — genelde kullanıcı bazlı kurulumlar (HKCU) ya da taşınabilir (kurulum gerektirmeyen) uygulamalardır. İkincisi envanterle hiç yakalanmaz; onlar için farklı bir kontrol gerekir ve bu sınırı bilerek kabul etmelisiniz.