Bilgisayar çok yavaş açılıyor

“Bilgisayar yavaş açılıyor” çağrısı, en çok tahminle uğraşılan çağrıdır. Başlangıç programları kapatılır, disk temizlenir, antivirüs suçlanır — ve genelde hiçbiri ölçülmez.

Oysa Windows açılış sürelerini zaten kaydediyor. Sadece kimse bakmıyor.

Windows ne kaydediyor

Microsoft-Windows-Diagnostics-Performance/Operational günlüğünde her açılış için bir kayıt var. Olay 100 toplam süreyi verir ve üçe ayırır:

• BootTime — toplam süre
• MainPathBootTime — çekirdek ve sürücülerin yüklenmesi
• BootPostBootTime — masaüstü geldikten sonra sistemin oturması

Son değer önemlidir: kullanıcının “açıldı ama kullanılamıyor” dediği süre budur ve genelde asıl sorun oradadır.

Ayrıca olay 101, 102, 103, 106 hangi uygulamanın, sürücünün veya servisin ne kadar geciktirdiğini isimle söyler.

Elle bakmak

Get-WinEvent -FilterHashtable @{
  LogName = 'Microsoft-Windows-Diagnostics-Performance/Operational'; Id = 100
} -MaxEvents 5 | Format-List TimeCreated, Message

Mesaj metninde süreleri milisaniye olarak görürsünüz. Okuması zahmetlidir; betik bunu tabloya çeviriyor.

Betikle bakmak

.\acilis-analiz.ps1

Betik dört bölüm üretir: son 14 günün açılış süreleri, gecikmeye sebep olan bileşenler (ortalama süreyle sıralı), başlangıç öğeleri ve grup ilkesi süreleri.

Raporu saklamak isterseniz:

.\acilis-analiz.ps1 -Gun 30 -DosyayaYaz

Betik hiçbir şey değiştirmez. Ne kapatacağınıza siz karar verirsiniz — ve artık neyi kapatacağınızı biliyorsunuzdur.

Sayıları nasıl okumalı

90 saniyenin altı normaldir. 90–180 saniye iyileştirme gerektirir. 180 saniyenin üstü genelde tek bir bileşenden kaynaklanır ve betik onu size gösterir.

Gecikme tablosunda aynı isim sürekli en üstteyse cevap bulunmuştur. Genelde şunlardan biri çıkar: bir yedekleme ajanı, eski bir VPN istemcisi, ağ sürücüsü eşleme betiği ya da bir envanter aracı.

En sık iki yanılgı

“Kapat-aç yaptım, ölçtüm.” Hızlı başlatma açıkken kapatma tam kapatma değildir; ölçtüğünüz sayı gerçek açılış süresi olmaz. Ölçüm için Yeniden Başlat kullanın.

“Başlangıç programlarını kapattım, düzelmedi.” Görev Yöneticisi’ndeki liste her şeyi göstermez. Zamanlanmış görevler, kayıt defteri girdileri ve grup ilkesi betikleri de açılışta çalışır. Betik hepsine bakar.

Yazılımdan çözülmeyen durum

Disk mekanik (HDD) ise ölçümler ne derse desin çözüm donanımdır. SSD’ye geçiş, tüm yazılım iyileştirmelerinin toplamından daha fazla fark yaratır.

Bunu erken tespit edin ki iki hafta boşuna optimizasyon yapmayasınız:

Get-PhysicalDisk | Select-Object FriendlyName, MediaType, Size, HealthStatus

MediaType değeri HDD ise raporun geri kalanı ikincil önemdedir.

Doğrulama

İyileştirmelerden sonra iki kez yeniden başlatın ve betiği tekrar çalıştırın. İlk yeniden başlatma değişikliklerin oturmasıdır; ölçümü ikincisinden alın.

Ortalama süre düşmediyse doğru bileşene dokunmamışsınız demektir — tabloya dönün, ikinci sıradakine bakın.