İçeriğe geç
Yeni yazı çıkınca e-posta · 4.812 abone 244 rehber · 102 ipucu · 82 komut RSS GitHub LinkedIn İletişim
Ara Ctrl K Bültene katıl
Tüm arşiv · 244 rehber →
Tüm araçlar · 75 üreteç →
Windows İstemci

Cihaz yenileme döngüsü ve emeklilik

Ne zaman değiştirileceğini bütçe değil veri belirlemeli. Yenileme kararını ölçüme bağlamanın ve eski cihazı güvenle elden çıkarmanın yolu.

Mustafa Çelik 29 Mayıs 2026 · 12 dk okuma

Cihaz yenileme kararı çoğu kurumda iki şekilde verilir: ya bütçe kalınca alınır ya da kullanıcı yeterince şikâyet edince. İkisi de yanlış zamanlama üretir — bazı cihazlar erken değişir, bazıları yıllarca insanları yavaşlatır.

Karar ölçüme bağlanabilir ve bağlanmalıdır.

Yaş tek başına ölçüt değil

“Dört yılda bir yenileriz” kuralı basit ama kaba. Aynı yaştaki iki cihazdan biri sorunsuz çalışırken diğeri haftada iki destek çağrısı üretiyor olabilir.

Yaşı bir tetikleyici olarak kullanın, karar ölçütü olarak değil: dört yılı geçen cihazlar değerlendirmeye alınır, otomatik değişmez.

Dört sinyal

Değerlendirmede bakılacaklar:

Destek çağrısı sayısı. Cihaz başına açılan çağrı, filo ortalamasının belirgin üstündeyse yenileme adayıdır. Bu, en dürüst sinyaldir çünkü doğrudan kaybedilen zamanı ölçer.

Donanım sağlığı. Disk aşınması, batarya kapasitesi, bellek hataları.

# batarya sağlığı — tasarım kapasitesinin altına düşüş
powercfg /batteryreport /output "$env:TEMP\batarya.html"

# disk sağlığı
Get-PhysicalDisk | Select-Object FriendlyName, MediaType, HealthStatus,
  @{n='Asinma';e={ ($_ | Get-StorageReliabilityCounter).Wear }}

İşletim sistemi desteği. Cihaz yeni Windows sürümünü destekliyor mu? TPM ve işlemci gereksinimleri, bazı cihazları yaşından bağımsız olarak sınırlar.

Kullanıcı iş yükü uyumu. Geliştiriciye verilen 8 GB bellekli bir makine, iki yaşında bile yetersizdir.

Basit bir puanlama

Dört sinyali tek bir tabloya dökün ve puanlayın. Karmaşık bir model gerekmez:

Sinyal0 puan1 puan2 puan
Yaş< 3 yıl3–4 yıl> 4 yıl
Çağrı sayısı (yıllık)0–12–45+
Donanım sağlığıİyiUyarıKötü
OS desteğiTamSınırlıYok

Toplam 5 ve üzeri olan cihazlar yenileme listesine girer. Tablo basit olduğu için tartışma yaratmaz ve bütçe görüşmesinde savunulabilir.

Yenileme bütçesini yayın

Tüm filoyu aynı yıl almak, dört yıl sonra tüm filoyu aynı yıl değiştirmek demektir. Bu, hem bütçe hem operasyon açısından kötüdür.

Filoyu dört gruba bölüp her yıl birini yenilemek, harcamayı düzleştirir ve BT ekibinin yükünü dağıtır. Yeni bir kuruma geçiyorsanız ilk alımı bilinçli olarak dilimlere ayırın.

Emeklilik: veri güvenliği

Cihaz elden çıkarken en çok atlanan adım budur. Bir kontrol listesi olmadan, şirket verisi ikinci el pazarına gider.

Şifrelenmiş disklerde kripto silme. BitLocker açıksa anahtarı yok etmek, veriyi erişilemez kılar ve saatler süren silme işlemine gerek bırakmaz.

# koruyucuları kaldırmak anahtarı geçersizleştirir
manage-bde -off C:   # dikkat: bu şifre çözer, kripto silme değil

Kripto silme için doğru yol, diski güvenli silme komutuyla temizlemek ya da üreticinin güvenli silme aracını kullanmaktır. SSD’lerde klasik “üzerine yazma” yöntemi güvenilir değildir; denetleyici verinin nerede olduğunu gizler.

Envanterden düşürme. Cihaz yönetiminden, AD’den, lisans envanterinden ve varlık kayıtlarından silin. Bu adım atlanırsa envanteriniz hayali cihazlarla dolar ve uyumluluk raporlarınız yanlış olur.

Sertifika ve anahtar iptali. Cihazda kurumsal sertifika varsa iptal edin.

Elden çıkarma belgesi. Kim aldı, ne zaman, hangi yöntemle silindi. Denetimde sorulan bir kayıttır.

Bağış ve ikinci el

Eski cihazları bağışlamak iyi bir uygulamadır ama silme adımı aynı titizlikle yapılmalıdır. “Formatladık” yeterli değildir; format, veriyi silmez.

Ayrıca bağışlanan cihazda kurumsal yazılım lisansları kalmamalıdır. İşletim sistemi lisansı genelde cihaza bağlıdır ve kalabilir; uygulama lisansları kalmamalıdır.

Ölçün: filo yaş dağılımı

Yılda bir kez filonun yaş dağılımını çıkarın:

Get-ADComputer -Filter * -Properties whenCreated |
  Select-Object Name, @{n='Yas';e={ [math]::Round(((Get-Date) - $_.whenCreated).Days / 365, 1) }} |
  Group-Object { [math]::Floor($_.Yas) } | Sort-Object Name |
  Select-Object @{n='Yil';e={$_.Name}}, Count

whenCreated gerçek satın alma tarihi değildir ama yaklaşık bir gösterge verir; varlık envanteriniz varsa oradan daha doğru veri alırsınız.

Dağılımda bir yılda yığılma varsa, o yıl büyük bir yenileme faturası sizi bekliyor demektir — ve bunu üç yıl önceden bilmek, aniden öğrenmekten iyidir.

Emeklilik yordamı

Döngünün son adımı, cihazın geri alınması ve verisinin temizlenmesidir. Kurumsal ile kişisel cihazda farklı işleyen bu yordam cihaz iadesi ve uzaktan silme rehberinde.

Doğrulama adımı

Elden çıkarılan üç cihazı rastgele seçin ve dört soruyu sorun: envanterden düşürüldü mü, AD’den silindi mi, disk silme kaydı var mı, teslim belgesi var mı.

Dördü de “evet” değilse emeklilik süreciniz kâğıt üzerindedir. Bu kontrolü altı ayda bir yapmak, sürecin gerçekten işlediğini doğrulamanın tek yoludur.

Mustafa Çelik

Altyapı ve Operasyon Müdürü, İstanbul. 25 yıldır BT altyapısı, sistem yönetimi ve ağ altyapısıyla uğraşıyor; öğrendiklerini bu blogda üretim ortamında denenmiş rehberlere çeviriyor.

Hakkımda

Bu rehber işinize yaradıysa, sonrakini kaçırmayın.

Yeni yazı yayınlandığında tek e-posta. Takvim yok, dilediğiniz an çıkabilirsiniz.

Bülten sağlayıcısı henüz bağlanmadı. Bağlanana kadar e-posta ile yazabilirsiniz ya da RSS akışını takip edebilirsiniz.