Filo genelinde sürücü yönetimi

Sürücüler, istemci yönetiminin en az konuşulan ama en çok kesinti üreten alanıdır. Bir ekran kartı sürücüsü güncellemesi, tek bir dizüstü modelinde mavi ekran üretir ve o modelden altmış tane vardır.

Sorun sürücünün kendisinden çok, güncellemenin nasıl dağıtıldığından kaynaklanır.

Üç kaynak, üç davranış

Filodaki sürücüler üç yoldan gelir ve hangisinin ne zaman devreye girdiğini bilmek gerekir.

Windows Update. Microsoft’un onayladığı sürücüleri otomatik dağıtır. Genelde güvenlidir ama üreticinin en güncel sürümü olmayabilir ve bazen özel yapılandırmaları ezer.

Üretici araçları. Dell Command, HP Image Assistant, Lenovo Vantage gibi araçlar en güncel ve modele özel sürücüleri getirir. Ama her biri ayrı bir ajan, ayrı bir yönetim yüzeyi demektir.

Elle kurulum. Sorun giderirken yapılan tek seferlik kurulumlar. Belgelenmediği için sonradan kimse ne olduğunu bilmez.

Sağlıklı bir filoda üçüncüsü istisna olmalı, birincisi kontrollü, ikincisi hedeflenmiş olmalıdır.

Windows Update’ten sürücüyü ayırın

Kurumsal ortamda en yüksek getirili karar budur: işletim sistemi yamalarını Windows Update’ten alın, sürücüleri ayrı yönetin.

Sebep basit — yama takviminiz aylık ve öngörülebilirdir; sürücüler ise üretici takvimine göre rastgele gelir. İkisini aynı kanaldan almak, öngörülemeyen bir değişkeni öngörülebilir sürecinize sokar.

Sürücü güncellemelerini ertelemek politikayla yapılır. Ertelemek “hiç güncellemeyin” demek değildir; ne zaman geleceğine sizin karar vermeniz demektir.

Model bazlı gruplayın

Filoyu donanım modeline göre gruplayın. Bir sürücü güncellemesi tüm filoya değil, yalnızca ilgili modele gider.

Get-ADComputer -Filter * -Properties Name |
  ForEach-Object {
    $m = (Get-CimInstance Win32_ComputerSystem -ComputerName $_.Name -EA SilentlyContinue)
    [pscustomobject]@{ Makine = $_.Name; Uretici = $m.Manufacturer; Model = $m.Model }
  } | Group-Object Model | Sort-Object Count -Descending |
  Select-Object Name, Count

Bu tablo iki işe yarar: hangi modellerin çoğunlukta olduğunu ve hangi tekil modellerin ayrı ilgi gerektirdiğini gösterir. Filoda tek bir örneği olan modeller genelde en çok sorun çıkaranlardır — çünkü kimse onlar için test yapmaz.

Pilot her modelde ayrı olmalı

Güncelleme halkalarında en sık yapılan hata, pilot grubu rastgele seçmektir. Sürücü söz konusu olduğunda pilot her donanım modelinden en az bir cihaz içermelidir.

Aksi hâlde pilot temiz geçer, genel yayımda o modelde sorun çıkar ve pilotun hiçbir değeri olmaz.

Mevcut sürücüleri görün

Bir makinedeki üçüncü taraf sürücüleri listelemek:

Get-WindowsDriver -Online -All |
  Where-Object { $_.Inbox -eq $false } |
  Select-Object Driver, ProviderName, ClassName, Version, Date |
  Sort-Object Date -Descending | Select-Object -First 20

Inbox -eq $false filtresi, Windows’la gelenleri eleyip sonradan kurulanları gösterir. Sorun gidermede ilk bakılacak liste budur: son değişen sürücü, genelde son çıkan sorunun sebebidir.

Geri alma yolu hazır olsun

Sorunlu sürücüde iki seçenek vardır ve ikisini de bilmelisiniz.

Geri alma (rollback) — bir önceki sürüme döner, en güvenli yoldur:

# Aygıt Yöneticisi üzerinden ya da:
pnputil /enum-drivers
pnputil /delete-driver oem42.inf /uninstall /force

Yayımı durdurma — asıl önlem budur. Sorunlu sürücüyü kaldırmakla uğraşmadan önce, dağıtımını durdurun; yoksa temizlediğiniz makinelere yeniden iner.

Windows Update’in belirli bir sürücüyü yeniden kurmasını engellemek için Microsoft’un “show or hide updates” aracı ya da politika tabanlı engelleme kullanılır.

Sürücü deposu temizliği

Zamanla eski sürücü sürümleri birikir ve disk yer. Ayrıca kullanılmayan sürücüler, yazdırma biriktiricisi gibi bileşenlerde sorun çıkarabilir.

# kullanılmayan sürücü paketlerini görmek
pnputil /enum-drivers | Select-String -Pattern 'Published Name|Original Name|Driver Version' -Context 0,2

Temizliği otomatikleştirmeyin; hangi sürücünün gerçekten kullanılmadığını doğrulamak gerekir. Yılda bir elle gözden geçirme yeterlidir.

Sık yapılan üç hata

Tüm filoya aynı anda. Sürücü güncellemesi, işletim sistemi yamasından daha risklidir; halka disiplini burada daha da önemlidir.

Üretici aracını sınırsız bırakmak. Vantage veya benzeri araçlar kullanıcıya “güncelle” düğmesi sunar. Kurumsal ortamda bu araçları yönetilen modda çalıştırın; aksi hâlde filoda sürüm kaosu oluşur.

BIOS/UEFI’yi unutmak. Bellenim güncellemeleri de sürücü kadar önemlidir ve genelde hiç yapılmaz. Yılda bir bellenim döngüsü planlayın — BitLocker koruması duraklatılarak yapılmalıdır.

Doğrulama adımı

Bir sürücü güncellemesini yayımladıktan sonra o modelden bir cihazda üç şeyi kontrol edin: aygıt yöneticisinde sarı ünlem var mı, güvenilirlik geçmişinde (perfmon /rel) yeni bir çökme kaydı oluştu mu, ve kullanıcının asıl kullandığı işlev çalışıyor mu.

Üçüncüsü en önemlisidir ve en çok atlanandır: dock istasyonu üzerinden iki monitör kullanan bir kullanıcı için asıl test, aygıt yöneticisinin temiz görünmesi değil, iki monitörün de gelmesidir.