Yedekleme yöntemi seçmek, iki maliyet arasında denge kurmaktır: her gün ne kadar yer ve süre harcayacağınız, ve bir gün geri dönmek gerektiğinde ne kadar bekleyeceğiniz. Üç temel yöntem bu dengeyi farklı noktalarda kurar.
Tam yedek
Her seferinde verinin tamamı kopyalanır. Kavramsal olarak en basit, geri yüklemesi en hızlı yöntemdir — tek bir kaynaktan okursunuz, başka hiçbir şeye bağımlı değildir.
Bedeli belirgindir: her kopya tam alan kaplar ve alma süresi uzundur. Her gün tam yedek almak, çoğu ortamda ne yedekleme penceresine ne de bütçeye sığar.
Bu yüzden tam yedek genelde bir temel olarak alınır ve üzerine diğer yöntemler eklenir.
Artımlı yedek
Yalnızca bir önceki yedekten bu yana değişenler alınır. Günlük yedek en küçük ve en hızlı yöntemdir.
Geri yüklemede bedeli çıkar: son tam yedeği ve ondan sonraki tüm artımlıları sırayla uygulamanız gerekir. On günlük bir zincirde on bir dosya okunur.
Asıl risk zincirin kırılganlığıdır. Ortadaki tek bir bozuk yedek, ondan sonraki her şeyi kullanılamaz hâle getirir. Zincir uzadıkça hem geri yükleme süresi hem de bu risk büyür.
Diferansiyel yedek
Yalnızca son tam yedekten bu yana değişenler alınır. Yani her gün, bir öncekinden biraz daha büyür.
Geri yüklemede yalnızca iki şey gerekir: son tam yedek ve son diferansiyel. Bu, artımlıya göre hem hızlı hem de belirgin biçimde dayanıklıdır — zincir yoktur, tek bir halka vardır.
Bedeli depolamadır. Tam yedekten uzaklaştıkça günlük yedek büyür; hafta sonuna doğru neredeyse tam yedek boyutuna yaklaşabilir.
Üçünün karşılaştırması
| Tam | Artımlı | Diferansiyel | |
|---|---|---|---|
| Günlük alan | En çok | En az | Artan |
| Alma süresi | En uzun | En kısa | Orta |
| Geri yükleme | En hızlı | En yavaş | Hızlı |
| Zincir riski | Yok | Yüksek | Düşük |
Yaygın kurulum, haftalık tam yedeğin üzerine günlük artımlı almaktır — alan ve süre açısından en verimli olan budur. Zincir riskini azaltmak isteyen ortamlar diferansiyeli tercih eder.
Hangi düzenin ne kadar yer tuttuğunu kendi rakamlarınızla görmek için yedekleme kapasitesi aracını kullanabilirsiniz.
Sentetik tam yedek
Modern yedekleme yazılımları bir ara yol sunar: kaynaktan yeniden okumadan, mevcut tam yedek ile artımlıları depoda birleştirerek yeni bir tam yedek üretmek.
Kazanç ikilidir. Üretim sistemlerinden yalnızca artımlı okunur — yedekleme penceresi kısa kalır. Ama geri yükleme tarafında elinizde her zaman güncel bir tam yedek bulunur, dolayısıyla zincir uzamaz.
Bu yaklaşım, “sonsuz artımlı” diye anılan düzenin temelidir ve bugün çoğu ortamda öntanımlı tercihtir. Yedekleme penceresini kısaltmanın diğer yolları yedekleme penceresini kısaltmak rehberinde.
Değişiklik izleme neden önemli
Artımlı yedeğin hızlı olması, neyin değiştiğinin hızla bulunmasına bağlıdır. Tüm dosyaları tarayıp tarihlerine bakmak, milyonlarca dosyada saatler alır.
Bu yüzden sanallaştırma platformları ve dosya sistemleri değişen blokları takip eden mekanizmalar sunar. Yedekleme yazılımı doğrudan “şu bloklar değişti” bilgisini alır ve tarama yapmaz.
Bu izleme bozulduğunda — ki anlık görüntü işlemleri ya da taşımalar sonrası olur — yazılım güvenli tarafa geçip tam tarama yapar. Belirti nettir: artımlı yedek bir gün aniden çok uzun sürer.
Yedek türü RPO’yu belirlemez
Sık karışan bir nokta: türün kendisi değil, sıklığı veri kaybını belirler. Günde bir kez alınan artımlı yedek de 24 saatlik kayıp demektir.
Daha düşük kayıp için sıklığı artırmak ya da günlük nakli gibi sürekli yöntemlere geçmek gerekir. İki hedefin ayrımı RPO ve RTO nedir yazısında.
Veritabanlarında ayrıca dosya kopyalamanın neden yetmediği ayrı bir konudur; veritabanı: dosya kopyalamak yetmez rehberi bunu ele alıyor.
Saklama ve doğrulama
Kaç kopyanın ne kadar süre saklanacağı ayrı bir karardır ve genelde günlük, haftalık, aylık kademeleriyle kurulur. Kademeler arttıkça alan artar; sınırsız saklama bir plan değildir.
Asıl mesele doğrulamadır. “Yedek başarılı” raporu, verinin geri yüklenebildiğini kanıtlamaz. Düzenli geri yükleme testi yapılmayan bir yedek, olay anına kadar varsayımdan ibarettir.
Raporun nasıl okunacağı yedek raporu nasıl okunur rehberinde, saklama süresi hesabı günlük saklama aracında.
Kısaca
Tam yedek en güvenli ve en pahalı, artımlı en ucuz ve en kırılgan, diferansiyel ikisinin ortasıdır. Modern kurulumlarda pratik yanıt genelde sentetik tam yedektir: kaynaktan artımlı okur, depoda tam yedek üretir.
Hangisini seçerseniz seçin, belirleyici olan sıklık ve doğrulamadır — tür tek başına ne kayıp süresini ne de geri dönebilirliği garanti eder.