İçeriğe geç
Yeni yazı çıkınca e-posta · 4.812 abone 115 rehber · 78 ipucu · 8 komut RSS GitHub LinkedIn İletişim
Ara Bültene katıl
Bültene katıl 4.812 abone · yeni yazı çıkınca e-posta
Yedekleme & kurtarma

Yedekleme penceresi sabaha taşıyorsa

Veri büyüdükçe pencere uzar ve bir gün iş saatine girer. Süreyi kısaltmanın dört yolu ve hangisinin ne zaman doğru olduğu.

Mustafa Çelik 6 Şubat 2026 · 11 dk okuma

Yedekleme işi gece 22:00’de başlıyor, sabah 07:00’de hâlâ sürüyor. Kullanıcılar geliyor, sistem yavaş, herkes şikâyet ediyor. Ve iş her hafta biraz daha uzuyor.

Bu, veri büyümesinin doğal sonucudur ve çözümü genelde “daha hızlı donanım” değildir.

Önce nerede yavaşladığını ölçün

Dört olası darboğaz var ve hangisi olduğunu bilmeden yapılan her iyileştirme tahmindir.

Kaynak okuma. Üretim diskinden veri okunması. Yoğun bir veritabanı sunucusunda I/O zaten doludur.

Ağ. Kaynak ile yedekleme sunucusu arasındaki bant genişliği.

Hedef yazma. Yedekleme deposunun yazma hızı; özellikle tekilleştirme yapan sistemlerde işlemci de darboğaz olabilir.

İşleme. Sıkıştırma, şifreleme, tekilleştirme, doğrulama.

İşin çalıştığı sırada kaynak ve hedefte sayaçlara bakın:

Get-Counter '\PhysicalDisk(_Total)\Avg. Disk sec/Read',
            '\PhysicalDisk(_Total)\Disk Read Bytes/sec',
            '\Network Interface(*)\Bytes Sent/sec' -SampleInterval 5 -MaxSamples 24

Ağ doluysa ve disk boştaysa çözüm başka, tersi ise başkadır.

Yol 1: Daha az veri taşıyın

En etkili yol budur ve genelde en son akla gelir.

Artımlı sonsuz (incremental forever). Tam yedeği bir kez alıp sonra yalnızca değişenleri taşımak. Modern ürünlerin çoğu bunu destekler ama varsayılan olarak haftalık tam yedek yapılandırılmış olabilir.

Değişen blok takibi. Sanal makinelerde, diskin tamamını okumak yerine yalnızca değişen blokları okur. Kapalıysa açın — tek başına süreyi kat kat kısaltır.

Kapsamı gözden geçirin. Gerçekten her şey yedekleniyor mu, yedeklenmeli mi? Geçici dosyalar, önbellekler, sayfa dosyaları, yeniden indirilebilir yazılım depoları. Bunları dışlamak hem süreyi hem depolamayı düşürür.

Yol 2: Paralel çalıştırın

Çoğu ürün aynı anda birden fazla iş çalıştırabilir. Varsayılan eşzamanlılık genelde muhafazakârdır.

Artırırken dikkatli olun: paralellik, darboğazı kaynak diskten hedefe kaydırır. İki iş yerine sekiz iş çalıştırmak, hedef depolama doyduğunda toplam süreyi uzatabilir.

Kademeli artırın ve her adımda toplam süreyi ölçün. Süre düşmüyorsa darboğazı bulmuşsunuzdur.

Yol 3: Pencereyi bölün

Tüm sistemleri aynı pencereye sığdırmaya çalışmak yerine kademelere ayırın:

  • Kritik sistemler: her gece
  • Orta önem: gün aşırı
  • Düşük önem: haftalık

Ayrıca farklı sistemleri farklı saatlere yayın. Hepsinin 22:00’de başlaması, ilk saatte depolamayı doyurur ve sonrasında her şey yavaşlar.

Yol 4: Anlık görüntü tabanlı yaklaşım

Depolama dizisi anlık görüntü destekliyorsa, yedekleme penceresini üretimden tamamen ayırabilirsiniz: üretimde saniyeler süren bir anlık görüntü alınır, yedekleme o görüntüden yapılır.

Bu, üretim üzerindeki etkiyi neredeyse sıfıra indirir. Pencere hâlâ uzun sürer ama artık kullanıcıyı etkilemez — ve asıl sorun genelde süre değil, etkidir.

Sanal makine yedeklemesinde tuzak

Sanal ortamda tüm makineleri aynı anda yedeklemeye kalkmak, ana makinede I/O fırtınası yaratır ve yedeklenen makineler değil, aynı depolamadaki diğer makineler yavaşlar.

Ana makine başına eşzamanlı iş sayısını sınırlayın. Çoğu üründe bu ayar vardır ve varsayılanı ortamınız için fazla iyimser olabilir.

Uygulama tutarlılığı süreyi uzatır — ama gereklidir

VSS ile uygulama tutarlı yedek almak, yazmaları kısa süre duraklatır ve toplam süreyi uzatır. Bu maliyeti ödemeye değer: çökme tutarlı bir veritabanı yedeği, geri yüklendiğinde açılmayabilir.

Süre baskısı yüzünden tutarlılığı kapatmak, sorunu yedekleme penceresinden geri yükleme anına ertelemektir — ve orada çok daha pahalıdır.

Ölçün ve eğilime bakın

Tek bir gecenin süresi değil, eğilim önemlidir. Haftalık süreyi kaydedin:

# örnek: ürün günlüğünden süre çıkarımı
Import-Csv .\yedekleme-gecmisi.csv |
  Select-Object Tarih, @{n='SureDk';e={ [int]$_.SureDakika }} |
  Sort-Object Tarih | Select-Object -Last 12

Süre her hafta biraz artıyorsa, mevcut kapasiteyle ne zaman pencereyi aşacağınızı hesaplayabilirsiniz. Bu tarihi önceden bilmek, aniden öğrenmekten çok daha ucuzdur — kapasite planlamasının tamamı bu tek grafikten çıkar.

Doğrulama adımı

İyileştirmelerden sonra iki şeyi birlikte ölçün: toplam süre ve geri yükleme süresi.

İkincisi kritiktir. Artımlı zincirleri uzatarak yedekleme penceresini kısaltmak mümkündür ama geri yükleme, uzun bir zinciri birleştirmek zorunda kalacağı için yavaşlar. Yedekleme süresini yarıya indirip geri yükleme süresini ikiye katlamak, çoğu ortamda kötü bir takas olur.

Bu iki sayıyı yan yana ölçmeden hiçbir yedekleme optimizasyonunu başarılı saymayın.

Mustafa Çelik

Kıdemli Sistem Yöneticisi, Ankara. 12 yıldır Windows Server, Active Directory ve ağ altyapısıyla uğraşıyor; öğrendiklerini bu blogda üretim ortamında denenmiş rehberlere çeviriyor.

Hakkımda

Bu rehber işinize yaradıysa, sonrakini kaçırmayın.

Yeni yazı yayınlandığında tek e-posta. Takvim yok, dilediğiniz an çıkabilirsiniz.

Bülten sağlayıcısı henüz bağlanmadı. Bağlanana kadar e-posta ile yazabilirsiniz ya da RSS akışını takip edebilirsiniz.