Üç kısaltma sık sık birbirinin yerine kullanılır, oysa aralarında bir hiyerarşi vardır: biri ölçer, biri hedefler, biri söz verir. Sıralamayı bilmek, bir kesinti sonrası tartışmayı da düzene sokar.
Üç tanım
SLI (hizmet düzeyi göstergesi) ölçümün kendisidir: başarılı isteklerin oranı, 95. yüzdelik yanıt süresi, erişilebilirlik yüzdesi. Bir sayıdır.
SLO (hizmet düzeyi hedefi) o ölçüm için koyduğunuz iç hedeftir: “istek başarı oranı %99,9’un üzerinde olacak”. Kendinize koyduğunuz çıtadır.
SLA (hizmet düzeyi anlaşması) müşteriyle yapılan sözleşmedir ve ihlal edildiğinde bir bedeli vardır — genelde ücret iadesi.
İlişki şudur: SLI ölçer, SLO hedefler, SLA taahhüt eder. Ve SLO her zaman SLA’dan daha sıkı tutulur; aradaki pay, sözleşmeyi ihlal etmeden önce uyarı almanızı sağlar.
Dokuzlar ne kadar zaman demek
Erişilebilirlik yüzdeleri soyut görünür; yıllık kesinti süresine çevrildiğinde somutlaşır.
| Hedef | Yıllık kesinti | Aylık kesinti |
|---|---|---|
| %99 | ~3,65 gün | ~7,2 saat |
| %99,9 | ~8,8 saat | ~43 dakika |
| %99,95 | ~4,4 saat | ~22 dakika |
| %99,99 | ~53 dakika | ~4,4 dakika |
Aradaki fark katlanarak maliyetlenir. %99,9’dan %99,99’a çıkmak, kesintiyi sekiz saatten bir saate indirmek demektir — ve bu, tek bir insanın gece uyanıp müdahale etmesiyle sağlanamaz. Otomatik devralma, çoklu bölge ve 7×24 nöbet gerektirir.
Kendi rakamlarınızı çevirmek için SLA hesaplayıcı aracını kullanabilirsiniz.
Zincir çarpılır
Sık atlanan bir gerçek: bağımlılıkların erişilebilirliği çarpılır, ortalanmaz.
Her biri %99,9 olan üç bileşene seri bağımlı bir hizmet, kabaca %99,7 erişilebilirlik verir. Bileşen sayısı arttıkça toplam düşer.
Bu, mikro hizmet mimarilerinde ciddi bir tasarım kısıtıdır ve iki yolla aşılır: bağımlılık sayısını azaltmak, ya da bileşen düşünce hizmetin çalışmaya devam etmesini sağlamak — zarif bozulma.
Aynı çarpım kurtarma sürelerinde de geçerlidir; ayrıntısı RPO ve RTO nedir yazısında.
Hata bütçesi
SLO’nun en pratik yan ürünü budur. %99,9 hedefi, ayda yaklaşık 43 dakika kesinti hakkınız olduğunu söyler. Bu süre bir bütçedir.
Bütçe harcanmadıysa risk alabilirsiniz: yeni sürüm yayımlayın, altyapıyı değiştirin, deney yapın. Bütçe tükendiyse frene basılır — yalnızca kararlılık artırıcı işler yapılır.
Bunun değeri, “hızlı gidelim mi güvenli gidelim mi” tartışmasını veriye bağlamasıdır. Karar, kimin daha ısrarcı olduğuna değil bütçenin durumuna bakar.
Yüzde 100 hedef olamaz
Sezgiye aykırıdır ama %100 erişilebilirlik hedeflemek yanlıştır.
Birincisi, ulaşılamaz. Kullanıcının internet bağlantısı, DNS, ara sağlayıcılar — hiçbiri sizin denetiminizde değildir.
İkincisi, hedeflemek pahalıdır. Son yüzde diliminin maliyeti, öncekilerin toplamını geçer.
Üçüncüsü ve en önemlisi: %100 hedefi hata bütçesini sıfırlar, dolayısıyla hiçbir değişiklik yapılamaz hâle gelir. Sistem donar ve zamanla daha kırılgan olur.
Doğru soru “kesinti olmasın” değil, “kullanıcı ne kadar kesintiyi fark etmeden tolere eder” sorusudur.
Doğru SLI seçmek
Yanlış ölçüm, doğru hedef kadar zarar verir.
Sunucunun ayakta olması bir SLI değildir — sunucu ayakta ama uygulama hata veriyor olabilir. Ölçüm kullanıcının deneyimine yakın olmalıdır: istekler başarılı mı, yanıt süresi kabul edilebilir mi?
Ortalama yanıt süresi de zayıf bir göstergedir; birkaç çok yavaş istek ortalamada kaybolur. Yüzdelik dilimler (95. ya da 99.) gerçeği daha iyi anlatır.
Sinyal türlerinin ayrımı metrik, günlük ve iz yazısında.
SLA okurken dikkat
Bir sağlayıcının SLA’sını okurken üç şeye bakmak gerekir.
Neyi kapsıyor? Genelde yalnızca belirli bir bileşenin erişilebilirliği kapsanır; veri kaybı ya da performans düşüşü kapsam dışıdır.
Nasıl ölçülüyor? Sağlayıcının kendi ölçümü esas alınır ve planlı bakım genelde hariç tutulur.
Karşılığı ne? Tazminat çoğu zaman aylık ücretin bir yüzdesi kadardır — kesintinin size verdiği iş zararıyla orantılı değildir.
Yani SLA bir güvence değil, bir beklenti belgesidir. Gerçek koruma kendi mimarinizden gelir; yüksek erişilebilirlik mi felaket kurtarma mı ve bölge ve erişilebilirlik alanı yazıları bu tarafa bakıyor.
İç anlaşmalarla farkı ise SLA, OLA ve UC farkı rehberinde ele alınıyor.
Kısaca
SLI ölçüm, SLO iç hedef, SLA dış taahhüttür. SLO her zaman SLA’dan sıkı tutulur.
Hedefi seçerken dokuzların gerçek zaman karşılığına ve bağımlılık zincirinin çarpım etkisine bakın. Ve %100 hedeflemeyin — hata bütçesi bırakmayan bir hedef, sistemi geliştirmeyi imkânsız kılar.