-WhatIf: geri alınamaz komutları güvenli hale getirmek

Bir meslektaşım eski dosyaları temizleyen bir betik yazdı. Filtreyi test etmişti, doğru dosyaları buluyordu. Betiği çalıştırdı ve 12.000 dosya sildi — filtre doğruydu ama yol değişkeni boş kalmıştı ve betik kök dizinden başlamıştı.

Bu hikâyenin -WhatIf ile biten bir versiyonu yoktur, çünkü -WhatIf ile hiç yaşanmaz.

Ne yapar

-WhatIf parametresi, komutun ne yapacağını söyler ama yapmaz:

Get-ChildItem D:\Arsiv -Recurse -File |
  Where-Object LastWriteTime -lt (Get-Date).AddYears(-3) |
  Remove-Item -WhatIf

Çıktı şuna benzer:

What if: Performing the operation "Remove File" on target "D:\Arsiv\2021\rapor.pdf".

Her satır bir işlemdir. Listeyi okur, doğru dosyalar olduğunu görür, sonra -WhatIf parametresini kaldırırsınız.

Kritik nokta şu: bu listeyi saymak da mümkündür.

$silinecek = Get-ChildItem D:\Arsiv -Recurse -File |
  Where-Object LastWriteTime -lt (Get-Date).AddYears(-3)

"Silinecek dosya: $($silinecek.Count), toplam $([math]::Round(($silinecek | Measure-Object Length -Sum).Sum/1GB,2)) GB"

Sayı beklediğinizden büyükse durun. Bu tek kontrol, yukarıdaki hikâyeyi engeller.

Kendi betiğinize ekleyin

-WhatIf yalnızca destekleyen cmdlet’lerde çalışır. Kendi betiğinize eklemek iki satırdır:

[CmdletBinding(SupportsShouldProcess, ConfirmImpact = 'High')]
param(
    [Parameter(Mandatory)][string]$Hesap
)

if ($PSCmdlet.ShouldProcess($Hesap, 'AD hesabını devre dışı bırak')) {
    Disable-ADAccount -Identity $Hesap -Confirm:$false
}

Artık betiğiniz -WhatIf desteklemektedir. ConfirmImpact = 'High' ise şunu sağlar: parametre verilmese bile kullanıcıdan onay ister — çünkü varsayılan onay eşiği High’dır.

Yani riskli betikler varsayılan olarak soru sorar; otomasyonda -Confirm:$false ile susturursunuz. Bu, doğru varsayılandır: kaza olmasın diye çaba göstermeniz gerekmez, kaza yapmamak için çaba göstermeniz gerekir.

İç içe çağrılarda dikkat

ShouldProcess kullanan bir betikten, kendisi de onay isteyen bir cmdlet çağırıyorsanız iki kez sorulur. Bunu önlemek için içteki çağrıya -Confirm:$false verin — dış onayı zaten aldınız.

Ama dikkat: -Confirm:$false yazarken -WhatIf desteğini kırmayın. Remove-Item -Confirm:$false yazdığınızda -WhatIf hâlâ çalışır; -Force ise bazı korumaları atlar.

Prova modu her yerde

Aynı fikir PowerShell dışında da geçerlidir ve en pahalı hataların çoğunu önler:

• robocopy /MIR /L — /L yalnızca listeler
• git clean -n — -n prova
• rsync --dry-run
• Grup ilkesi: önce modelleme çalıştırın
• Koşullu erişim: önce rapor modu
• Güvenlik duvarı: önce günlük, sonra engelle

Ortak kalıp şudur: her yıkıcı işlemin bir prova modu vardır; onu bulmak sizin işiniz.

Günlüğe yazın

Prova çıktısını ekranda okuyup geçmek yerine dosyaya alın. Bir sorun çıktığında “ne silinmesi bekleniyordu” sorusuna cevap verir:

$silinecek | Select-Object FullName, Length, LastWriteTime |
  Export-Csv "silinecekler-$(Get-Date -f yyyyMMdd-HHmm).csv" -NoTypeInformation -Encoding utf8BOM

Bu dosya, işlemi yapmadan önce başkasının gözden geçirmesini de mümkün kılar. Toplu silme işlemlerinde ikinci bir çift göz, en ucuz sigortadır.

Kademeli uygulama

Prova doğru göründükten sonra bile hepsini birden yapmayın:

$silinecek | Select-Object -First 10 | Remove-Item

On tanesini silin, sonucu kontrol edin, sonra devam edin. Yanlış bir şey yaptıysanız bedeli on dosyadır, on iki bin değil.

Geri alma yolunu önceden hazırlayın

Prova modu, yanlış şeyi yapmanızı engeller. Ama doğru şeyi yapıp sonra pişman olma ihtimali her zaman kalır. Bu yüzden yıkıcı işlemlerden önce geri dönüş verisini üretin.

Silme yerine taşıma, en ucuz geri alma mekanizmasıdır:

$karantina = 'D:\Karantina\{0:yyyyMMdd}' -f (Get-Date)
New-Item -ItemType Directory -Path $karantina -Force | Out-Null

$silinecek | ForEach-Object {
    $hedef = Join-Path $karantina $_.Name
    Move-Item -Path $_.FullName -Destination $hedef
}

Otuz gün sonra karantina klasörünü silen ayrı bir görev kurun. Böylece “sildim ama geri lazım oldu” durumu bir felaket değil, iki dakikalık bir iş olur.

AD hesaplarında aynı fikir: silmek yerine devre dışı bırakıp karantina OU’suna taşıyın. Grup üyeliklerini de bir dosyaya kaydedin — geri alırken asıl zor olan üyelikleri hatırlamaktır:

Get-ADPrincipalGroupMembership $hesap |
  Select-Object -ExpandProperty distinguishedName |
  Set-Content "$karantina\$hesap-gruplar.txt"

Onay eşiğini bilinçli seçin

ConfirmImpact değerleri Low, Medium, High olabilir. Betiğiniz $ConfirmPreference değişkeninin eşiğini aşarsa onay ister. Varsayılan eşik High olduğu için yalnızca High işaretli işlemler sorar.

Toplu işlem yapan otomasyonlarda her nesne için ayrı onay istemek kullanılamaz hâle getirir; bu yüzden döngünün dışında bir kez onay alıp içeride -Confirm:$false kullanmak daha doğrudur.

Doğrulama adımı

Riskli bir betiği üretimde ilk kez çalıştırmadan önce üç çıktıyı yan yana koyun: etkilenecek nesne sayısı, toplam boyut veya kapsam, ve listeden rastgele seçilmiş beş örnek.

Üçü de beklentinizle uyuşuyorsa devam edin. Biri bile şaşırtıcıysa durun — çünkü şaşırtıcı olan şey, betiğin yaptığı şey değil, sizin ne yaptığını sandığınızdır.