Disklerin arızası iki biçimde gelir: ani ve kademeli. Mekanik disklerde ikincisi daha sıktır ve genelde gürültüyle haber verir. SSD’de ise haber, yalnızca sayaçlardadır — ve okunmadıkları sürece görünmezler.
Neden sayaç okumak gerekir
SSD, sınırlı sayıda yazma çevrimine dayanan hücrelerden oluşur. Hücreler yıprandıkça denetleyici onları devre dışı bırakır ve yerine ayrılmış blokları kullanır.
Bu süreç sessizdir. Kullanıcı hiçbir yavaşlama ya da uyarı görmez — ta ki ayrılmış bloklar tükenene kadar.
Tükendiğinde davranış üreticiye göre değişir; en yaygın sonuç, diskin kendini salt okunur kipe alması ya da tamamen erişilemez hâle gelmesidir.
Bu yüzden SSD izleme, mekanik disklerdeki gibi “ses geldi mi” sorusuyla değil, sayaç okuyarak yapılır.
SSD ile mekanik diskin temel farkları SSD ve HDD farkı yazısında.
Hangi değerler anlamlı
SMART onlarca alan sunar ve çoğu gürültüdür. Karar vermeye yarayan dört tanesi vardır.
Kalan ömür yüzdesi. Denetleyicinin, hücre yıpranmasına göre hesapladığı özet değerdir. En pratik göstergedir; belirli bir eşiğin altına indiğinde cihaz değişim planına alınır.
Ayrılmış blok kullanımı. Yedek blokların ne kadarının tüketildiğini gösterir. Hızlı artış, ani arızanın en güvenilir habercisidir.
Toplam yazılan veri. Diskin ömrü boyunca yazılan miktar. Üreticinin belirttiği dayanıklılık değeriyle karşılaştırılır.
Düzeltilemeyen hata sayısı. Sıfırdan farklı her değer ciddiye alınır; veri kaybı zaten yaşanmış olabilir.
Diğer alanlar teşhis için yararlıdır ama uyarı kurulacak yerler bunlardır.
Dayanıklılık hesabı
Üreticiler dayanıklılığı iki biçimde belirtir: toplam yazılabilecek veri miktarı ya da günlük tam disk yazma sayısı.
Hesap basittir ve satın alma kararını doğrudan etkiler. Günlük ortalama yazma miktarınızı bilirseniz, diskin kaç yıl dayanacağını çıkarabilirsiniz.
Kritik nokta şudur: iş yükü türü belirleyicidir. Bir ofis dizüstüsü günde birkaç gigabayt yazar; bir veritabanı sunucusu ya da günlük toplama düğümü bunun yüz katını yazabilir.
Yanlış sınıf disk seçilen sunucularda diskler beklenenden yıllar önce tükenir. Aynı hesabın performans tarafındaki karşılığı IOPS nedir yazısında.
Bir de yazma çoğaltma vardır: uygulamanın yazdığı veri ile diske gerçekte yazılan veri aynı değildir. Veritabanları ve günlükleme, bu çarpanı belirgin biçimde yükseltir; PostgreSQL’de şişme ve autovacuum yazısı bunun bir örneğini anlatıyor.
Salt okunur kipe düşmek
Bu davranış, ilk kez karşılaşıldığında arıza sanılmaz — sistem çalışmaya devam eder ama hiçbir değişiklik kalıcı olmaz.
Belirtiler tuhaftır: dosya kaydediliyor görünür, yeniden başlatınca yoktur. Günlükler yazılmaz. Uygulamalar açıklanamayan biçimde eski verilerle çalışır.
Bu durumda yapılacak tek şey, diski hemen yedeklemek ve değiştirmektir. Salt okunur kip bir uyarıdır; genelde kalıcı arızadan önceki son aşamadır.
Bu senaryonun yedekleme tarafındaki karşılığı yedekleme raporunu okumak yazısındaki “yeşil her zaman iyi değil” uyarısıdır — yedek işi başarılı görünürken kaynak zaten bozuk olabilir.
Doluluk oranı ve performans
SSD’lerde doluluk, performansı doğrudan etkiler.
Denetleyici, yazma işlemlerini boş bloklara dağıtabilmek için serbest alana ihtiyaç duyar. Disk yüzde doksanın üzerinde doluysa bu alan daralır ve yazma performansı belirgin biçimde düşer.
Ayrıca yıpranma hızlanır: aynı bloklar daha sık yeniden yazılır.
Pratik kural, en az yüzde on–on beş boş alan bırakmaktır. Disk doluluğunun işletim sistemi tarafındaki teşhisi disk doldu ama boş görünüyor yazısında.
İzleme nasıl kurulur
Üç adım yeterlidir ve hiçbiri ek yazılım satın almayı gerektirmez.
Toplayın. SMART değerleri komut satırı araçlarıyla okunabilir; sunucularda yönetim denetleyicisi bunu zaten raporlar. Betikle merkezî bir yere toplamak, filo genelinde görünürlük sağlar.
Eşik koyun. Kalan ömür belirli bir yüzdenin altına indiğinde ve düzeltilemeyen hata ilk kez göründüğünde uyarı üretin.
Değişimi planlayın. Uyarı bir olay değil bir iş talebidir; cihaz değişim listesine girer. Ayrım olay mı istek mi yazısında.
Uyarıların gürültüye dönüşmemesi için eşiklerin ölçüme dayanması gerekir; ölçüt alarm neye bakmalı yazısında.
Şifreleme ve silme
SSD’lerde veri silmek, mekanik disklerdekiyle aynı biçimde çalışmaz. Denetleyici veriyi arka planda taşıdığı için, üzerine yazma yöntemi tüm kopyaların silindiğini garanti etmez.
Bu yüzden emekliye ayrılan disklerde iki yol vardır: üreticinin sunduğu güvenli silme komutu ya da diskin baştan şifreli kullanılmış olması.
İkincisi pratikte daha güvenilirdir: disk şifreliyse, anahtarın yok edilmesi verinin okunamaz hâle gelmesi için yeterlidir. Filo genelinde şifrelemenin nasıl kurulacağı BitLocker’ı filo genelinde devreye almak yazısında.
Kısaca
SSD arızası sessiz gelir; tek uyarı sayaçlardadır ve okunmadıkları sürece görünmezler.
Dört değeri izleyin: kalan ömür, ayrılmış blok kullanımı, toplam yazılan veri ve düzeltilemeyen hata. Ve satın alırken iş yüküne uygun dayanıklılık sınıfını seçin — yanlış sınıf disk, garanti süresinden önce tükenir.