Anlık görüntü yedek değildir

“Yedeğimiz var, checkpoint aldım” cümlesi, sanallaştırma dünyasının en pahalı yanlış anlamasıdır. Depolama arızasında checkpoint’in de kaybolduğu an, bu cümlenin bedeli ödenir.

Neyin ne olduğu

Anlık görüntü (checkpoint/snapshot): Sanal makinenin belli bir andaki durumuna dönmenizi sağlayan bir fark diski. Aynı depolama üzerinde durur ve orijinal diske bağımlıdır. Temel disk bozulursa görüntü de işe yaramaz.

Yedek: Verinin farklı bir ortama, bağımsız olarak kopyalanmış hâli. Kaynak tamamen kaybolsa bile geri getirilebilir.

Aradaki fark bir tercih meselesi değil, tanım meselesidir. Checkpoint asla yedek yerine geçmez.

Checkpoint ne zaman doğru araç

Kısa süreli ve geri dönüş amaçlıdır:

• Güncelleme veya sürüm yükseltmesi öncesi
• Yapılandırma değişikliği denemesi öncesi
• Test ortamında tekrarlanabilir başlangıç noktası

Ortak nokta: saatlerle ölçülen bir süre. Alındıktan sonra iş biter bitmez silinmelidir.

Uzun süre duran checkpoint’in bedeli

Silinmeyen bir checkpoint üç sorun üretir.

Disk büyümesi. Fark diski, o andan sonraki tüm yazmaları tutar. Yoğun bir sunucuda günde onlarca gigabayt büyüyebilir ve depolamayı doldurur. Depolama dolduğunda sanal makine durur — hem de checkpoint’i olan makine değil, aynı birimdeki tüm makineler.

Performans düşüşü. Her okuma, fark diski zincirini dolaşmak zorundadır. Zincir uzadıkça gecikme artar.

Birleştirme riski. Uzun süre biriken bir zinciri birleştirmek saatler sürer ve bu süre boyunca I/O yükü yüksektir. Yarıda kesilirse durum daha da karmaşıklaşır.

Envanteri düzenli çıkarın:

Get-VM | Get-VMSnapshot |
  Select-Object VMName, Name, CreationTime,
    @{ n='GunGecti'; e={ (New-TimeSpan -Start $_.CreationTime).Days } } |
  Sort-Object GunGecti -Descending

Yedi günden eski her checkpoint sorgulanmalıdır.

Yedekleme ürünleri de checkpoint kullanır

Kafa karışıklığının bir kaynağı da budur: yedekleme yazılımları, tutarlı bir kopya almak için geçici olarak checkpoint oluşturur ve iş bitince siler.

Sorun, yedekleme işi yarıda kaldığında bu geçici görüntülerin silinmeden kalmasıdır. Adları genelde ürüne özgüdür ve fark edilmezler. Yukarıdaki envanter sorgusu bunları da yakalar.

Yedekleme sonrası kalan görüntüleri düzenli kontrol etmezseniz, bir gün depolama dolduğunda sebebini ararsınız.

Uygulama tutarlılığı

Bir sanal makinenin diskini kopyalamak, üzerindeki veritabanının tutarlı olduğu anlamına gelmez. Yazma işlemi yarım kalmış olabilir.

Bu yüzden yedekleme, konuk işletim sistemindeki VSS gibi bir mekanizmayla konuşmalı ve uygulamaya “yazmaları duraklat” demelidir. Buna uygulama tutarlı yedek denir.

Entegrasyon hizmetleri kurulu değilse ya da VSS yazıcısı hatalıysa, yedeğiniz yalnızca çökme tutarlıdır — geri yüklendiğinde veritabanı kurtarma moduna girer ve bazen açılmaz.

Get-VM | Select-Object Name, @{n='Entegrasyon';e={ (Get-VMIntegrationService -VMName $_.Name | Where-Object Name -eq 'VSS').Enabled }}

Üretimde checkpoint yasağı

Pratikte işleyen bir kural: üretim makinelerinde 24 saatten uzun checkpoint yasak. Kuralı bir denetim betiğiyle destekleyin; süreyi aşan görüntüler için uyarı üretsin.

Yasak koymadan yalnızca “dikkat edelim” demek işe yaramıyor; bu, gördüğüm her ortamda tekrarlanan bir örüntü.

Üretim checkpoint’i mi, standart mı?

Hyper-V iki checkpoint türü sunar ve varsayılanı bilmek önemlidir.

Üretim checkpoint’i (production): Konuk içindeki VSS ile alınır, uygulama tutarlıdır ve bellek durumunu içermez. Geri dönüldüğünde makine kapalı durumdan açılır — tıpkı düzgün kapatılıp açılmış gibi.

Standart checkpoint: Belleği de içerir, yani makinenin o andaki tam durumuna dönersiniz. Test için idealdir ama üretimde veritabanı tutarlılığı garantisi vermez.

Üretim sunucularında üretim checkpoint’i kullanın:

Set-VM -Name 'sql01' -CheckpointType Production

ProductionOnly seçeneği ise VSS başarısız olursa checkpoint almayı reddeder — sessizce standart’a düşmesini engellediği için daha güvenlidir.

Zincir uzunluğunu izleyin

Bir sanal diskin kaç katmanlı olduğunu görmek, sorun büyümeden fark etmenizi sağlar:

Get-VM | ForEach-Object {
    $d = Get-VMHardDiskDrive -VM $_
    foreach ($disk in $d) {
        $bilgi = Get-VHD -Path $disk.Path
        [pscustomobject]@{
            Makine   = $_.Name
            Tur      = $bilgi.VhdType
            Ebeveyn  = if ($bilgi.ParentPath) { Split-Path -Leaf $bilgi.ParentPath } else { '-' }
            BoyutGB  = [math]::Round($bilgi.FileSize / 1GB, 1)
        }
    }
}

Ebeveyn sütunu dolu olan her satır bir fark diskidir. Üretim makinelerinde bu sütunun boş olması beklenir.

Doğrulama adımı

İki ayrı testi yapın ve ikisini karıştırmayın.

Checkpoint testi: Bir test makinesinde görüntü alın, bir değişiklik yapın, geri dönün. Değişikliğin gittiğini görün.

Yedek testi: Sanal makineyi tamamen silin, yedekten geri yükleyin, açılmasını ve uygulamanın çalışmasını doğrulayın.

İkinci testi yapmadan yedeğinizin olduğunu söyleyemezsiniz. Ve bu testi izole bir ağda yapın; üretimle aynı adı ve IP’yi taşıyan bir makineyi ağa almak, testi olaya çevirir.